LEGO ve Karmaşıklık Maliyetleri

Karmaşıklık maliyetleri, özellikle üretim şirketlerinin görünmez problemlerinden biri. Kapsam taraflı ölçek verimsizliği – yani karmaşıklığı- şu şekilde tanımlıyoruz: Bir kurumun / bölümün iş yapma sistemindeki pazar unsurlarının (ülke/bölge, hedef müşteri grubu ve hedef müşteri gruplarının karşılanan ürün ihtiyaçları) sayısının artması ile oluşan karmaşıklığın sebep olduğu performans ve verimlilik azalması. Bazı karmaşıklıklar değer yaratırken, bazılarının yarattığı maliyet kattığı değerden daha yüksek oluyor. LEGO, bunun önemli örneklerinden birini yaşamış bir şirket.

Lego Nasıl Başardı?

2000’li yılların başında LEGO iflasın eşiğine gelmişti. Bunun temel nedeni, ürün çeşitliliğinin yarattığı maliyetli karmaşıklıktı. O dönemde şirket yaklaşık 12.000 farklı parça üretiyordu. Yapılan sadeleşme ile bu sayı 7.000’e indirildi. Bu strateji sayesinde LEGO, 20 yıl içinde satışlarını 1 milyar dolardan 10 milyar dolara çıkardı. Karmaşıklık maliyetleri LEGO için her zaman bir tehdit unsuru. Zira tek bir parçanın versiyonlarını oluşturan şekil, boyut, yükseklik, renk, diğer parçalarla entegrasyon noktaları gibi etmenler var. LEGO, sürekli yeni tematik ürünler (örneğin Harry Potter serisi) çıkararak farklı müşteri gruplarını hedefliyor. Bu çeşitlilik, ürün portföyünü verimli yönetmeyi zorlaştırıyor. Şirket, parça portföyünü kontrol altında tutmak için “Frames” adında dahili bir sistem geliştirdi. Frames, tasarımcılar için bir tür bütçe birimi gibi çalışıyor. Yeni bir parça ya da mevcut bir parçanın farklı rengi, bir frame’e mal oluyor.

Frames Sisteminin Çalışma Şekli

• Tasarımcıların her yıl yeni geliştirebileceği / ürün grubuna katabileceği özel parça sayısı sınırlı.
• Tasarım liderlerine, hâlihazırda elde bulunmayan fiziksel parçalar için harcayabilecekleri sınırlı sayıda Frame (çerçeve) veriliyor.
• Yıl içerisinde kaç adet ürün çıkaracaklarsa, bu çerçeveleri setler arasında nasıl dağıtacaklarını belirlemeleri gerekiyor.
• Başka bir ekip, yeni bir renk değişikliği siparişi verdiğinde veya yeni bir LEGO oluşturduğunda, diğer tasarım ekipleri bunları dijital tuğla kütüphanelerinde görebiliyorlar ve kullanabiliyorlar.

Tasarım liderlerinin hangi yeni LEGO setlerinin daha çok çerçeve gerektireceğini ve hangilerinin büyük ölçüde mevcut parçalardan oluşturulabileceğini düşünmesi gerekiyor. Bazen tasarımcılar kaynaklarını bilinçli şekilde güçlerini birleştiriyorlar. Örneğin bir ekip, başka bir ekibin kullanabileceği bir parça yapıyorsa, onlarla iletişime geçip, “Biz de bunu kullanabiliriz, ayrıca size bir de Frame’imizi verebiliriz” diyebiliyor. Bu şekilde işte bilinçli bir şekilde oluşturulan kısıtlar sadece karmaşıklığı önlemek ile kalmıyor, aynı zamanda yaratıcılığı tetikliyor ve ekipler arası işbirliğini artırıyor. Tüm bunların yanında, firma içerisinde karmaşıklık maliyetlerini hesaplayan ve yöneten ayrı bir ekip var. LEGO, karmaşıklığı yönetmek için ürünlerde ortak parça kullanım metodunu benimsiyor.

Ürün ve Tasarım ile İlgili Diğer Metodlar

• Üründe modülerlik yaratmak – üründeki farklılaşmayı, ürünün modülleri ile gerçekleştirmek
• Ürünü platform ürün yaparak farklı sektör ve müşteri ihtiyaçlarını, platform üyeleri tarafından gerçekleştirilecek değişiklikler ve ilaveler ile karşılamak
• Üründeki farklılaşmayı, üretim sürecinin en sonunda gerçekleştirmek
• Üretim sistemlerini, aynı anda çok sayıda çeşitli ürün üretebilecek şekilde esnekleştirmek

Sonuç olarak; karmaşıklık maliyetleri, tüm üretim şirketlerinin dikkat etmesi gereken bir konu. Yüksek sayıda ürün seçeneği sunuyorsanız, satılan ürünler pareto kuralına uymuyor ise, geç ve eksik müşteri teslimatları yaşıyorsanız, yüksek miktarda yavaş veya kötü stoğunuz varsa, satışçılarınız ürün seçenekleri ile ilgili kafa karışıklığı yaşıyorsa, ciro artışına rağmen karlılığınız düşüyorsa, siz de görünmeyen karmaşıklık maliyetleri ile mücadele ediyor olabilirsiniz.